Mila İnşaat

BATIDA ŞEHİRCİLİK II

Batıda şehircilik II

Batıda şehircilik II - Mila İnşaat

Batı Şehirciliğine Genel Eleştirel Bakış ve Medineleşmek! - II


BİZ NERESİNDEYİZ!

Bütün bu söylenenler çerçevesinde yaşayan bugünkü şehirlerimiz; İslam Şehri veya Batı Şehri kategorisinden hangisine uygun düşer acaba? Bu sorunun en kısa ve net cevabı yine şu soruda saklıdır: Biz hangi kültür ve medeniyetin üyesiyiz? Biz kimiz? Tam anlamıyla, bugün için, bu görünen içler acısı manzara karşısında Batı veya İslam kültür ve medeniyetinden birine mensup olduğumuzu ifade etmemizin bir anlam ifade etmediği bir gerçektir. Bu karmaşada şehirlerimizin kimliği ve hangi kategori içinde değerlendirileceği konusunu da net bir ayrım içinde ifade edilmesi oldukça zor..


Kendi hinterlandımızı oluşturamadığımız, kültürel köklerini esas almayan, kendine yabancı bir anlayışla bakılan bir süreçte, batı ile ilişkilerin yoğunluk kazanması, arkasından her alanda kimlik bunalımının kendini hissettirmesi, birbirine paralel bir süreç izlemiştir. Şehirler, bu yönüyle bir gösterge olarak kimlik bunalımının yoğun biçimde hissedildiği başlıca alanlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır.


Batı’nın yeryüzüne egemen olma süreci boyunca, İslam Dünyası ve özellikle Ülkemizin son yüzyıl yönetici elitinin, Batının kokuşmuş kültür ve medeniyeti içinde yer alma arzusu ve bu uğurda içine girdiği despot/baskıcı tutum, kitlelerin haklı taleplerini karşılamak bir yana, yıkıp boğmaya çalışmıştır.

Ortaya çıkan kültürel çatışma sonunda, içeride gerginliği sürdürüp, toplumsal barışı bozacak şekilde devam eden bir hayat çıkar hep önümüze.. Neticede ne bir tarafı büsbütün hâkim olmuş ve ne de diğerini tamamen yok edebilmiştir. Sonuçta, hangi yöne ait olduğu, kökleri ve hedefi belli olmayan, iniş ve çıkışlar içinde melez, arabesk bir toplumsal yapı oluşmuştur.


Sonraları kaotik yaşam ortamı içinde sosyal travma geçiren bu arabesk halk kesimleri yanında, tüketim kültürünü yücelten, alışveriş tapınaklarıyla tanınacak, kendi kimliği, standardı olmayan, bir şehir mimarisi gelişmeye yüz tuttu. Renkli reklam görüntüleri, gökdelenler, gece hayatını özendiren-içi kararmış- aydınlatılmış kentler çok yıldızlı oteller, eğlence merkezleri, alışveriş merkezleri, lüks konutlar-işyerleri ve benzeri yapılar, şehrin kimliğine daha doğrusu kimliksizliğine yeni ve farklı bir çehre kattı!

Eğer bu yargıya katılmıyorsanız, herhangi bir şehrimizin hâkim tepesinden, yüksekçe bir bina terasından yapacağımız gözlem; yan yana yükselen ve birbiriyle yarışan minareler ve gökdelenler arasında, yer yer kaybolmaya yüz tutmuş tarihi yapılar ve kente hakim doku olarak çoğunlukla beton yığınlarının yer aldığı görüntüleri önümüze serer. Şehirlerimizden başka bizim gibi çok kimliklilik içinde kimliksizliğini ortaya koyan daha iyi bir gösterge bulunabilir mi? Dönün bir kez daha bakın!


BUGÜN NE YAPABİLİRİZ!


İnsanların içine sindirerek, özümseyerek yaşayabilecekleri müreffeh bir ortam, bir şehir,bir mahalle, bir sokak ve sonunda bir ev onları yaşanan sorunlar ne olursa olsun, bu sorunlardan uzaklaştıracaktır.


Gelişi güzel, kültürel kodları taşımayan, yabancılaşmış, estetikten yoksun, yalnızca bir dam altı vadeden bir yapılaşma, günümüzün yoğun ve stresli şehir yaşamını daha da çileli , yaşanılamaz bir hale getirecektir.


Mimaride yeni arayışlar adı altında, bize dayatılan, öne çıkarılan modern çizgilerin – modern hayatın sorgulanmasında vazgeçilmez faydalar vardır. Geleneksel olanı, klasizmi anlamadan ne idüğü belirsiz, tekdüze yapılar ve kentler üreten modernite peşinde koşturmak ya da başka bir ifadeyle geleneksel tarzlardan kaçmak yersiz olacaktır. Klasik/Geleneksel çizgilerden kastedilen de İslam mimari ve sanatının tarzı, çizgileridir. Bu tarzın, çizgilerin teknolojinin kazanımlarıyla günümüze uyarlandığında, sanat ve estetik değeri yüksek, çok güzel ürünlerin çıkacağı da muhakkaktır.İslami değerler açısından köşe taşı olabilecek bu çalışmalar, farklı kültürlerin yansıması biçiminde dikkat çekecek, bizim gerçek İslami/kültürel kimliğimizi tanıtmada önemli bir araç olması bakımından evrensel nitelikleri de bünyesinde taşıyacaktır.
Kim bilir belki de bu tür girişimler yeni ufuklar açacak, dünya mimarisi açısından da yeni yaklaşımların doğmasına da öncülük edilmiş olunacaktır. Cami merkezli, odağına tevhidi yerleştirmiş bir sosyal ortamla da hem Rabbine yakınlaşmanın manevi hazzını yaşayacak, hem de bu merkezdeki sosyal aktivitelerle insan/kul olmanın haklı onurunu hissedecektir. İşte bu konuda kentin inşa ve ihyasında, yeniden yapılanmasında öncelikli görevleri olan belediyecilerimize büyük iş düşmektedir.Buhari’de nakledilen bir hadiste “Kavmin efendisi, o kavmin hizmetkârıdır” buyrularak, Peygamberimizin bakış açısıyla bir hizmet ölçüsü, belediyecilik ölçütü ortaya konulmaktadır.

İşte bu durumda gerçekten hizmet vermek, ideal kentleri inşa etmek isteyenlerin ne yapması gerektiği de tebarüz etmektedir. Zira ideal belediyecilik, belli kültür değerlerini taşıyan, geleneksel olanı günümüze taşıyan yapıları,kent objelerini oluşturarak, şehrin insanının beklediği yitik şehirlerimizin özlemini gidermekle olur.


İşte o zaman, Medine’yi hatırlatacak, çağı aşan gerçek medenileşme ölçütleri de yakalanmış olacaktır. Böylesi bir yapılanma, bu çıkış refaha ve huzura yönelik bir hareket olacağından, günümüz Müslümanları için de bir yönüyle hicret sayılabilir. İyi ve güzel olana, doğruya erdemli insanlar kentine bir hicret. Belki de bu hareketle bir silkiniş, kendini bulma ve Müslüman’ın var olduğu her yer şehirde barışın hakim olduğu bir Medine vücuda getirmenin temelleri atılacaktır. Artık geleneksel ve kültürel kodlarımızı taşıyan yapıları ve kentleri inşa ederek gerçek medeniyetimize ulaşmanın, ezcümle daha fazla gecikmeden Medineleşmenin de zamanı gelmiştir. Çünkü dünya barışa/islama hiç bu kadar susamamıştı, bugünkü kadar..


Senior Architect / Urbanist / Author

- Mehmet Osmanlıoğlu -